บทคัดย่อ
Biologically Oriented Preparation Technique (BOPT) เป็นแนวทางการเตรียมฟันสำหรับครอบฟันที่ใช้การเตรียมฟันในแนว Vertical โดยไม่มี horizontal finish line แบบ conventional ร่วมกับการควบคุมการใช้เครื่องมือภายใน gingival sulcus และการใส่ provisional restoration ทันทีหลังการเตรียมฟัน
แตกต่างจากการเตรียมฟันสำหรับครอบฟันแบบดั้งเดิม BOPT ไม่ได้อาศัย chamfer หรือ shoulder ที่กำหนดไว้อย่างชัดเจนเพื่อเป็นแนวกำหนดขอบของ restoration แต่จะเตรียมบริเวณ cervical ของฟันในแนวตั้ง และให้ provisional restoration มีบทบาทในการกำหนด prosthetic emergence profile ใหม่ ซึ่งมีส่วนในการชี้นำการหายและการปรับตัวของเนื้อเยื่ออ่อนโดยรอบ
หัวไดม่อนทรง Flame มีรูปทรงที่เหมาะกับหลายขั้นตอนของเทคนิคนี้ เนื่องจากรูปทรงที่เรียวสอบของหัวกรอสามารถช่วยในการเข้าถึงบริเวณ proximal การลดเนื้อฟันตามแนว axial การเตรียมบริเวณ cervical และการเก็บรายละเอียดพื้นผิวอย่างเป็นลำดับ
บทความนี้อธิบายขั้นตอนการทำ BOPT ในทางปฏิบัติ โดยใช้หัวไดม่อน Mr.Bur รุ่น Flame Coarse Diamond Bur FG, Fine Grit Pre-Polishing Flame Diamond Bur FG และ Super Fine Finishing Flame Diamond Bur FG โดยเน้นประเด็นสำคัญ ได้แก่ การประเมินสภาพปริทันต์ การกำหนดองศาของหัวกรอ การทำ gingitage และการออกแบบ provisional restoration
บทนำ
BOPT หรือ Biologically Oriented Preparation Technique ได้รับการนำเสนอในระดับนานาชาติโดย Loi และ Di Felice (2013) ในฐานะแนวทางทางทันตกรรมประดิษฐ์ที่อาศัยการเตรียมฟันในแนวตั้งโดยไม่มี conventional finish line
Loi, Caivano และ Rodríguez อธิบายว่า BOPT ไม่ได้เป็นเพียงการกำจัด cervical margin ออกเท่านั้น แต่เป็นเทคนิคที่ผสาน การเตรียมฟันโดยไม่มี finish line, การทำ gingitage อย่างควบคุม และการใส่ provisional crown ทันที เข้าด้วยกัน จากนั้นรูปร่างของ provisional restoration จะมีส่วนช่วยกำหนด emergence profile ใหม่ รวมถึงรูปแบบและโครงสร้างของเนื้อเยื่ออ่อนโดยรอบ
แนวคิดนี้อาศัยสิ่งที่ผู้เขียนเรียกว่า “dominance of shapes” กล่าวคือ การเปลี่ยนแปลงรูปร่างของ restoration ในบริเวณ transmucosal สามารถส่งผลต่อรูปร่างของเนื้อเยื่อโดยรอบได้ ด้วยเหตุนี้ การเตรียมฟันแบบ BOPT และการทำ provisionalization จึงควรได้รับการพิจารณาว่าเป็น workflow เดียวกันของการบูรณะ มากกว่าการเป็นขั้นตอนที่แยกออกจากกัน
BOPT Vertical Crown Preparation คืออะไร?
การเตรียมฟันสำหรับครอบฟันแบบ conventional โดยทั่วไปจะสร้าง finish line บริเวณ cervical ในแนวนอน เช่น chamfer หรือ shoulder
สำหรับ BOPT จะไม่มี horizontal finish line ดังกล่าว แต่จะเตรียมผิวฟันบริเวณ cervical ในแนวตั้ง ทำให้สามารถกำหนด restorative emergence profile ภายในบริเวณที่เตรียมฟันไว้ได้
ในขณะเดียวกัน การใช้เครื่องมือภายใน sulcus โดยควบคุมตำแหน่งและทิศทางอย่างเหมาะสม จะช่วยกำจัดเยื่อบุผิวบริเวณด้านในของ sulcus ซึ่งเป็นกระบวนการที่เรียกว่า gingitage จากนั้นจึงใส่ provisional restoration ทันที โดยปรับรูปร่างและขัดผิวให้เหมาะสม เพื่อช่วยพยุง blood clot และมีส่วนช่วยส่งเสริมการสมานของเนื้อเยื่ออ่อน
โดย Loi, Caivano และ Rodríguez เน้นว่า provisional restoration เป็นองค์ประกอบสำคัญของเทคนิค BOPT
ทำไมจึงใช้ Flame Diamond Bur ใน BOPT?
รูปทรง Flame มีความเหมาะสมกับหลายขั้นตอนของ BOPT vertical crown preparation เนื่องจากปลายหัวกรอที่เรียวสามารถเข้าถึงบริเวณ proximal และ cervical ได้ ขณะที่ส่วนด้านข้างของหัวกรอสามารถใช้เตรียมและเก็บรายละเอียดไปตามแนว axial wall ของฟันได้
แนวทาง BOPT ดั้งเดิมยังอธิบายถึงการใช้หัวไดม่อนโดย เริ่มจากความหยาบและค่อย ๆ เปลี่ยนไปใช้หัวไดม่อนที่มีความละเอียดมากขึ้น ในขั้นตอนการเตรียมและเก็บรายละเอียดพื้นผิว
สำหรับ MR.BUR workflow หลักการดังกล่าวสามารถนำมาประยุกต์เป็นลำดับการใช้ Flame Bur 3 ขั้นตอน ได้แก่ Initial Preparation → Refinement → Final Finishing ดังนี้
Sequence การใช้หัวทรง Flame Mr.Bur สำหรับ BOPT
| ขั้นตอน | เครื่องมือ MR.BUR | บทบาทในการเตรียมฟัน |
|---|---|---|
| Initial Preparation | Flame Coarse Diamond Bur FG – คาดเขียว | ใช้สำหรับการเปิดทางบริเวณ proximal การลดเนื้อฟันตามแนว axial และการสร้าง vertical preparation |
| Refinement | Fine Grit Pre-Polishing Flame Diamond Bur FG – คาดแดง | ใช้สำหรับเก็บรายละเอียดบริเวณ axial และ cervical โดยคงรูปทรงและ geometry ของ preparation ที่สร้างไว้ |
| Final Finishing | Super Fine Finishing Flame Diamond Bur FG – คาดเหลือง | ใช้สำหรับเก็บรายละเอียดพื้นผิวขั้นสุดท้าย ลดความไม่เรียบของ preparation และคง vertical preparation geometry |
ลำดับการใช้หัวกรอ MR.BUR เป็นการไล่จาก coarse reduction → fine refinement → super-fine finishing
Flame Coarse Diamond Bur ใช้ในขั้นตอนการกรอเตรียมฟันเบื้องต้น ขณะที่ Fine Grit Flame Bur ช่วยควบคุมการเก็บรายละเอียดบริเวณ axial และ cervical ได้มากขึ้น ส่วน Super Fine Flame Bur ใช้ในขั้นตอน final finishing เพื่อช่วยปรับผิวให้เรียบขึ้นโดยไม่เปลี่ยนแปลง vertical geometry ที่สร้างไว้โดยไม่จำเป็น
หัวกรอทั้งสามชนิดเป็น friction-grip instruments สำหรับใช้กับ high-speed handpiece โดยต้องมีการระบายความร้อนด้วยน้ำอย่างเพียงพอ
Clinical Workflow สำหรับ BOPT Vertical Crown Preparation
1. Diagnostic Planning และการเตรียม Provisional
ก่อนเริ่มการเตรียมฟัน ควรพิจารณารูปร่างสุดท้ายของ restoration ผ่านการวางแผนการรักษาหรือ wax-up
ตาม BOPT protocol ที่อธิบายโดย Loi และคณะ จะมีการเตรียม eggshell provisional crown ไว้ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนการเตรียมฟันในช่องปาก โดยส่วน cervical ของ provisional ควรยาวถึงหรืออยู่ในระดับเดียวกับ gingival margin เพื่อให้สามารถ rebase และปรับรูปร่างเป็น emergence profile ที่ต้องการได้ในภายหลัง
นอกจากนี้ ก่อนการเตรียมฟันควรประเมิน สุขภาพปริทันต์, ความลึกของ sulcus, ตำแหน่งของฟัน, restoration เดิม, ปริมาณเนื้อฟันที่เหลืออยู่ และวัสดุบูรณะที่วางแผนจะใช้
2. ทำ Intrasulcular Mapping
หลังให้ยาชาเฉพาะที่ ควรตรวจสอบ gingival sulcus ด้วย periodontal probe ก่อนเริ่มการเตรียมฟันบริเวณ subgingival
Loi, Caivano และ Rodríguez เรียกขั้นตอนนี้ว่า intrasulcular mapping ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความลึกและลักษณะทางกายวิภาคของ sulcus ก่อนเริ่มการเตรียมบริเวณ cervical
ข้อมูลจากการประเมินนี้ช่วยกำหนดแนวทางสำหรับการเตรียมฟันในขั้นตอนต่อไป และใช้เป็น reference ในการนำเครื่องมือเข้าสู่บริเวณ sulcus อย่างควบคุม
3. เริ่มการเตรียมฟัน Supragingival
ในระยะแรก จะเตรียมฟันธรรมชาติหรือ existing abutment ในบริเวณที่อยู่เหนือระดับเหงือก
ลำดับขั้นตอนทางคลินิกโดยสรุปตาม BOPT protocol ดั้งเดิม ได้แก่
Proximal access → Incisal/Occlusal reduction → Tilted axial preparation → Facial และ Palatal/Lingual reduction
สามารถใช้หัวทรง Flame Coarse Diamond Bur FG - คาดเขียว ในขั้นตอนการเตรียมเบื้องต้น เมื่อรูปทรงของหัวกรอสอดคล้องกับบริเวณที่ต้องการลดเนื้อฟัน
เป้าหมายคือ การลดเนื้อฟันตาม anatomy อย่างควบคุม โดยหลีกเลี่ยงการกรอเนื้อฟันออกโดยไม่จำเป็น
ตลอดขั้นตอนควรมีการระบายความร้อนด้วยน้ำอย่างเพียงพอ ใช้แรงกดเบา และมี finger rest ที่มั่นคง
4. สร้าง Vertical Cervical Preparation
หลังจากลดเนื้อฟันบริเวณ supragingival แล้ว การเตรียมฟันจะดำเนินต่อเข้าสู่บริเวณ cervical
แทนที่จะสร้าง shoulder หรือ chamfer จะมีการกำจัด cervical finish line เดิมและเตรียมผิวฟันบริเวณ cervical ให้ต่อเนื่องในแนวตั้ง
องศาของหัวกรอ มีความสำคัญเป็นพิเศษในขั้นตอนนี้ โดย BOPT protocol ใช้หลักการของ tilted preparation แทนการนำหัวกรอในแนวดิ่งและกดลงทาง apical ตั้งแต่เริ่มต้น
แนวการเตรียมควรเปลี่ยนผ่านจากผิว axial ไปสู่บริเวณ cervical อย่างค่อยเป็นค่อยไป พร้อมควบคุม convergence และปริมาณการลดเนื้อฟัน
5. Subgingival Preparation และ Gingitage
เมื่อเตรียมส่วน supragingival เสร็จแล้ว จึงค่อย ๆ นำหัวไดม่อน Flame เข้าสู่บริเวณ cervical และ subgingival ตามขอบเขตของ sulcus ที่ได้ทำ intrasulcular mapping ไว้ก่อนหน้านี้
ในขั้นตอนนี้ วัตถุประสงค์หลักคือการเตรียมฟันบริเวณ subgingival อย่างควบคุม ขณะเดียวกัน gingitage จะเกิดขึ้นจากการใช้เครื่องมือ rotary อย่างควบคุมเพื่อกำจัดเยื่อบุผิวบริเวณด้านในของ sulcus
การเตรียมจะดำเนินไปรอบ ๆ ฟัน โดยต้องควบคุมตำแหน่งและองศาของหัวกรออย่างระมัดระวัง
หลักการสำคัญที่ Loi และคณะเน้นคือ ไม่ควรเหลือ transmucosal step หลังการเตรียมฟัน การเปลี่ยนผ่านบริเวณ cervical ที่ไม่เรียบ หรือ horizontal step ที่ยังคงเหลืออยู่ อาจรบกวน vertical geometry ที่ต้องการของ BOPT
6. Refinement และ Finishing
เมื่อสร้างรูปทรงของ vertical preparation ได้แล้ว สามารถใช้หัวไดม่อน Flame ของ MR.BUR ที่มีความละเอียดมากขึ้นตามลำดับ
หัว Fine Grit Pre-Polishing Flame Diamond Bur FG - คาดแดง Mr.Bur สามารถใช้สำหรับเก็บรายละเอียดบริเวณ axial และ cervical และช่วยลดรอยจากการเตรียมด้วยหัวกรอ coarse ในระยะแรก
วัตถุประสงค์ของขั้นตอนนี้คือ การเก็บรายละเอียด ไม่ใช่การลดเนื้อฟันเพิ่มเติมในปริมาณมาก โดยควรรักษา cervical geometry และ convergence ที่สร้างไว้เดิม
จากนั้นสามารถใช้ Super Fine Finishing Flame Diamond Bur FG - คาดเหลือง สำหรับการเก็บรายละเอียดพื้นผิวขั้นสุดท้าย
ลำดับการใช้หัวกรอสามารถสรุปได้ดังนี้:
Coarse Reduction → Fine Refinement → Super-Fine Finishing
เป้าหมายคือการค่อย ๆ ปรับปรุงคุณภาพพื้นผิว ขณะเดียวกันยังคง vertical preparation geometry, controlled convergence และ cervical transition ที่เรียบต่อเนื่อง
ทำไม Provisional Crown จึงมีความสำคัญใน BOPT?
BOPT ไม่ได้สิ้นสุดลงเมื่อการเตรียมฟันเสร็จสิ้น แต่ provisional crown เป็นส่วนสำคัญของ workflow ที่ใช้ต่อเนื่องจากขั้นตอนการเตรียมฟัน
หลังการเตรียมฟัน provisional crown จะถูก rebase และปรับรูปร่าง เพื่อสร้าง prosthetic emergence profile ตามที่ต้องการ Loi และคณะอธิบายว่า provisional restoration ทำหน้าที่เสมือน scaffold ที่ช่วยรองรับการปรับตัวและการ maturation ของเนื้อเยื่ออ่อนโดยรอบ
ดังนั้น cervical contour ของ provisional จึงควรได้รับการปรับแต่งอย่างละเอียดและขัดให้เรียบก่อน cementation
ตาม BOPT protocol ดั้งเดิม ขอบของ provisional restoration จะอยู่ในตำแหน่ง subgingival ประมาณ 0.5 มม. และโดยทั่วไปจะปล่อย restoration ไว้โดยไม่รบกวนเป็นเวลาอย่างน้อย 4 สัปดาห์ ในกรณีที่การหายของเนื้อเยื่อเป็นไปอย่างเหมาะสม
ในช่วงเวลาดังกล่าว เนื้อเยื่อเหงือกโดยรอบสามารถปรับตัวเข้ากับ emergence profile ใหม่ของ provisional restoration ได้
หากจำเป็นต้องปรับตำแหน่งของเหงือก สามารถปรับ contour ของ provisional restoration ในภายหลัง เพื่อปรับพื้นที่บริเวณ cervical ให้เหมาะสมก่อนการสร้าง definitive restoration
ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยงในการทำ BOPT
เหลือ Horizontal Cervical Step
BOPT อาศัย vertical cervical preparation ที่ต่อเนื่อง การเหลือ shoulder, chamfer หรือ transmucosal step อาจรบกวน geometry ของ preparation ที่ต้องการ
กดหัวกรอเข้าไปใน Sulcus ลึกเกินไป
การเตรียมฟันบริเวณ subgingival ควรอาศัยข้อมูลจาก intrasulcular mapping ร่วมกับการควบคุมตำแหน่งและองศาของหัวกรอ การกดหัวกรอลงทาง apical โดยไม่มีการควบคุม อาจทำให้เกิดการลดเนื้อฟันมากเกินไป เกิด cervical groove หรือทำให้เกิดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่ออ่อนโดยไม่จำเป็น
ลดเนื้อฟันมากเกินไประหว่าง Finishing
หัวกรอ Flame แบบ fine และ super-fine ควรใช้เพื่อ เก็บรายละเอียดของ preparation มากกว่าการเปลี่ยนแปลง geometry อย่างมีนัยสำคัญ การ finishing มากเกินไปอาจทำให้ preparation กว้างขึ้นหรือมี taper มากเกินไปโดยไม่ตั้งใจ
มองข้าม Provisional Restoration
Provisional restoration เป็นองค์ประกอบสำคัญของ BOPT การเตรียมฟันเพียงอย่างเดียวไม่ได้เป็นตัวกำหนด emergence profile และการตอบสนองของเนื้อเยื่ออ่อนทั้งหมด แต่ต้องอาศัยการออกแบบและการปรับรูปร่างของ provisional restoration ร่วมด้วย
อภิปรายผล
BOPT แตกต่างจากการเตรียมครอบฟันแบบ conventional เนื่องจากผลลัพธ์ทางคลินิกเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่าง vertical tooth preparation, gingitage และ restorative emergence profile
หัวไดม่อนทรง Flame มีรูปทรงที่เหมาะกับหลายขั้นตอนของ workflow เนื่องจากส่วนปลายที่เรียวสามารถเข้าถึงบริเวณ proximal และ cervical ได้ ขณะที่ส่วนด้านข้างของหัวกรอสามารถใช้สำหรับการเตรียมตามแนว axial และการเก็บรายละเอียดพื้นผิวในขั้นตอน finishing
อย่างไรก็ตาม ตัวหัวกรอเองไม่ได้เป็นตัวกำหนดผลลัพธ์ทางชีววิทยา
ผู้เขียนต้นฉบับของ BOPT เน้นถึงความสำคัญของ การประเมินสภาพปริทันต์, การควบคุมองศาของหัวกรอ, การกำจัด cervical step, การทำ provisionalization ทันที และการขัด restoration อย่างละเอียด
นอกจากนี้ การศึกษาทาง histology ที่รายงานโดย Rodríguez และคณะยังเสนอว่ามีการเปลี่ยนแปลงของ connective-tissue attachment ภายหลังการรักษาด้วย BOPT อย่างไรก็ตาม ยังจำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อยืนยันผลทางชีววิทยาของเทคนิคนี้ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น
ผลิตภัณฑ์ในกลุ่ม MR.BUR Flame Coarse, Fine Grit และ Super Fine Diamond Bur FG สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับขั้นตอนเชิงกลของ BOPT workflow ได้ ตั้งแต่การเตรียมฟันเบื้องต้น การเก็บรายละเอียดอย่างควบคุม ไปจนถึงการ finishing ขั้นสุดท้าย
อย่างไรก็ตาม งานวิจัย BOPT ที่เผยแพร่ยังไม่ได้ทำการประเมินหรือรับรองผลิตภัณฑ์ MR.BUR โดยเฉพาะ
สรุป
BOPT vertical crown preparation เป็นมากกว่าการเตรียมครอบฟันโดยไม่มี finish line แต่เป็นแนวทางที่ผสาน การเตรียมฟันในแนวตั้ง การใช้เครื่องมือบริเวณ subgingival อย่างควบคุม gingitage และ immediate provisionalization เพื่อสร้าง restorative emergence profile ใหม่
สำหรับ workflow ของ MR.BUR สามารถประยุกต์ลำดับการใช้หัวกรอในการเตรียมฟันได้ดังนี้:
MR.BUR Flame Coarse → Fine Grit Flame → Super Fine Flame
โดย Flame Coarse Diamond Bur ใช้สำหรับการเตรียมฟันในระยะแรก Fine Grit Flame Bur ใช้สำหรับเก็บรายละเอียดบริเวณ cervical และ axial surfaces และ Super Fine Flame Bur ใช้สำหรับการ finishing ขั้นสุดท้าย
ความสำเร็จของ BOPT ยังคงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ได้แก่ การประเมินสภาพปริทันต์, intrasulcular mapping, การควบคุมองศาของหัวกรอ, การระบายความร้อนด้วยน้ำอย่างเพียงพอ, การสร้าง vertical preparation ที่ต่อเนื่อง และการออกแบบ provisional restoration อย่างเหมาะสม
Diamond Burs, Carbide Burs, Surgical & Lab Use Burs, Endodontic burs, IPR Kit, Crown Cutting Kit, Gingivectomy Kit, Root Planning Kit, Orthodontic Kit, Composite Polishers, High Speed Burs, Low Speed Burs
