หัวกรอคาร์ไบด์ (Dental Carbide Burs) คืออะไร

หัวกรอคาร์ไบด์ทางทันตกรรม (Dental Carbide Burs) เป็นเครื่องมือหมุน (Rotary Instrument) ที่ผลิตจาก ทังสเตนคาร์ไบด์ (Tungsten Carbide) ซึ่งมีความแข็งแรงและทนทานสูง

หัวกรอชนิดนี้ถูกออกแบบให้ใช้งานร่วมกับ เครื่องกรอฟัน (Dental Handpiece) ทั้งแบบ ความเร็วสูง (High-Speed) และ ความเร็วต่ำ (Low-Speed)

หัวกรอคาร์ไบด์ (Carbide burs) มีให้เลือกทั้งแบบ

• แบบปลอดเชื้อ (Sterile)

• แบบไม่ปลอดเชื้อ (Non-Sterile)

โดยมี ชื่อทางการค้าหลากหลาย รูปทรงหัวกรอหลายแบบ และความยาวในการทำงานที่แตกต่างกัน

โดยทั่วไป Carbide Burs แบ่งออกเป็นสองกลุ่มหลัก ได้แก่

• Clinical Carbide Burs – ใช้โดยทันตแพทย์ในคลินิกทันตกรรม

• Laboratory Carbide Burs – ใช้โดยช่างทันตกรรมในห้องปฏิบัติการ

หัวกรอคาร์ไบด์สามารถ นำกลับมาใช้ซ้ำได้ (Reusable) และสามารถนึ่งฆ่าเชื้อด้วย เครื่อง Autoclave แบบ Steam Sterilization ทั้งในระบบ Gravity Cycle หรือ Pre-Vacuum Cycle

หัวกรอคาร์ไบด์ใช้ในงานทันตกรรมอะไรบ้าง

หัวกรอคาร์ไบด์ถูกติดตั้งกับ เครื่องกรอฟัน (Handpiece) เพื่อให้หมุนด้วยความเร็วที่ต้องการ และใช้สำหรับ ตัดหรือกรอโครงสร้างแข็งภายในช่องปาก เช่น

• เนื้อฟัน

• กระดูก

นอกจากนี้ Carbide burs ยังสามารถใช้ตัดวัสดุอื่น ๆ เช่น

• โลหะ

• พอร์ซเลน

• พลาสติก

• วัสดุบูรณะทางทันตกรรม

ประเภทของหัวกรอคาร์ไบด์ (Varieties of Carbide Burs)

หัวกรอคาร์ไบด์มีหลายรูปทรง ออกแบบมาเพื่อการใช้งานทางทันตกรรมที่แตกต่างกัน เช่น 

• Round Bursใช้สำหรับกรอแต่งทางสู่คลองรากฟัน (Access Opening) และกำจัดฟันผุ
• Pear-Shaped Bursใช้สำหรับการเตรียมโพรงฟัน (Cavity Preparation)
• Fissure Bursใช้สำหรับการขึ้นรูปและปรับแต่งโพรงฟัน
• Tapered Bursเหมาะสำหรับการกรอขยายโพรงฟันแบบ Divergent ในการเตรียมโพรงฟัน
• End-Cutting Bursใช้ตัดเคลือบฟันอย่างแม่นยำโดยไม่ทำลายพื้นผิวฟันข้างเคียง
• Flame-Shaped Bursใช้สำหรับเก็บรายละเอียดและขัดผิวงานบูรณะ
• Inverted Cone Bursใช้สร้าง undercut เพื่อเพิ่มการยึดติดของวัสดุอุดฟัน

การเลือกใช้รูปทรงหัวกรอที่เหมาะสมจะช่วยให้ทันตแพทย์สามารถ เพิ่มคุณภาพของงานรักษาและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน

ข้อควรระวังในการใช้หัวกรอคาร์ไบด์

คำแนะนำทั่วไป

Carbide burs ควรใช้โดย

• ทันตแพทย์

• ช่างทันตกรรม

• ผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับใบอนุญาต

ข้อแนะนำสำคัญในการใช้งาน

• อ่านฉลากผลิตภัณฑ์อย่างละเอียดก่อนใช้งาน

• หลีกเลี่ยงการใช้หัวกรอที่สึกหรือทื่อ

• ตรวจสอบว่าหัวกรอยึดแน่นกับ handpiece ก่อนใช้งาน

• ไม่ควรฝืนใส่หัวกรอเข้าเครื่อง กรณีไม่สามารถใส่หัวกรอเข้ากับตัวด้ามกรอได้ ให้ตรวจสอบทั้งตัวหัวกรอและด้ามกรอฟันเพื่อหาสาเหตุ

• หลีกเลี่ยงการกดแรงเกินไป เพราะอาจทำให้เกิดความร้อนสูง และหัวกรอชำรุด

• หลีกเลี่ยงการถอดหัวกรอในมุมที่ชันเกินไป เพราะอาจทำให้เกิดแรงงัด (leverage) และทำให้หัวกรอหักได้

• ควรเคลื่อนหัวกรออย่างต่อเนื่องระหว่างใช้งาน เพื่อป้องกันการเกิดความร้อนสูงและความเสียหาย

• ใช้ handpiece ที่อยู่ในสภาพดีเท่านั้น เพื่อให้ได้ประสิทธิภาพการทำงานที่ดี

เพื่อความปลอดภัย ควร

• ใช้ Rubber Dam ป้องกันการกลืนหรือสำลักเครื่องมือ

• สวม ถุงมือทางการแพทย์ ทุกครั้ง เมื่อต้องสัมผัส contaminated instruments

• สวม แว่นตาป้องกัน ทุกครั้ง เพื่อป้องกันเศษวัสดุที่อาจกระเด็นออกมา

• สวม หน้ากากผ่าตัด ทุกครั้ง เพื่อหลีกเลี่ยงการสูดดมละอองลอย (Aerosol) หรือฝุ่นต่าง ๆ

หัวกรอควรเก็บใน Bur Block ซึ่งใช้สำหรับเก็บและฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำ

ความเร็วในการใช้งาน (RPM)

ควรตรวจสอบ ความเร็วรอบ (RPM) ที่แนะนำจากผู้ผลิตเสมอ

การใช้หัวกรอที่ ความเร็วสูงเกินกำหนด อาจทำให้

• หัวกรอเสียหาย

• เกิดความร้อนสูง

• ลดประสิทธิภาพในการทำงาน

วิธีทำความสะอาดหัวกรอคาร์ไบด์

หัวกรอคาร์ไบด์ ที่ใช้แล้วต้อง ทำความสะอาดและฆ่าเชื้อก่อนใช้งานทุกครั้ง

ข้อควรระวัง

• ไม่ควรใช้ Dry Heat Sterilization เนื่องจากวิธีดังกล่าวยังไม่ได้รับการยืนยันว่าปลอดภัยสำหรับการใช้งาน

• หลีกเลี่ยงน้ำยาที่มี Chlorine หรือ Chloride เนื่องจากมีฤทธิ์กัดกร่อนสแตนเลส ควรเลือกใช้น้ำยาที่มีค่า pH เป็นกลางแทน

• ไม่ควรทำความสะอาดด้วย Cold Sterilization เนื่องจากน้ำยาฆ่าเชื้อที่มีฤทธิ์ออกซิไดซ์สูง (oxidizing chemicals) อาจทำให้หัวกรอทื่อหรือผุกร่อน

• ไม่ควรแช่ในน้ำยาฆ่าเชื้อนานเกินไป เพราะอาจส่งผลให้หัวกรอเสื่อมสภาพการใช้งาน

ควรตรวจสอบหัวกรอทุกครั้งระหว่างการทำความสะอาด

การฆ่าเชื้อหัวกรอคาร์ไบด์

หัวกรอคาร์ไบด์ควรทำความสะอาดหลังการใช้งานทุกครั้ง หากบรรจุภัณฑ์เปิดออกหรือฉีกขาด แปลว่าหัวกรอในบรรจุภัณฑ์นั้นไม่ปราศจากเชื้อ

วิธีทำความสะอาดหัวกรอคาร์ไบด์แบบ Manual

1. ล้างหัวกรอคารไบด์ด้วยน้ำเย็นไหลผ่านอย่างน้อย 1 นาที

2. เตรียมน้ำยาทำความสะอาดที่มีค่า pH เป็นกลาง ตามขั้นตอนที่ระบุบนบรรจุภัณฑ์

3. ค่อยๆหย่อนหัวกรอลงในน้ำยา และแช่หัวกรอในน้ำยาอย่างน้อย 10 นาที

4. ระหว่างหย่อนหัวกรอ แปรงอย่างระมัดระวังอย่างน้อย 1 นาที

5. หลีกเลี่ยงการกระเด็นของน้ำหรือสารปนเปื้อน

6. ใช้แปรงลวดอย่างระมัดระวัง เนื่องจากอนุภาคของทองเหลืองอาจก่อให้เกิด การกัดกร่อนแบบกัลวานิก (Galvanic Corrosion) และอนุภาคของเหล็กอาจทำให้ สแตนเลสเกิดคราบเปลี่ยนสีได้
   

7. ให้ความสำคัญกับการทำความสะอาด ร่องเล็ก ๆ และบริเวณที่เข้าถึงยากเป็นพิเศษ เพื่อให้มั่นใจว่าสะอาดอย่างทั่วถึง

8. ตรวจสอบดูว่า เศษสิ่งสกปรกถูกกำจัดออกหมดแล้ว หากยังพบสิ่งตกค้าง ให้ทำขั้นตอนการทำความสะอาดซ้ำอีกครั้ง 

9. ล้างหัวกรอ (burs) และแท่นเก็บ (bur blocks) ด้วยน้ำอุ่นไหลผ่าน อย่างน้อย 1 นาที หรือจนกว่าจะเห็นว่าสะอาดชัดเจน

10. เป่าแห้งด้วย Clean Compressed Air หรือใช้ ผ้าไม่ทิ้งเส้นใย (Non-shedding wipe) เช็ดหัวกรอให้แห้ง

การทำความสะอาดด้วยเครื่อง Ultrasonic

1. เตรียมน้ำยาทำความสะอาด ค่า pH เป็นกลาง

2. วางหัวกรอในเครื่อง Ultrasonic

3. ปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ผลิตน้ำยาอย่างเคร่งครัดเกี่ยวกับความเข้มข้นที่เหมาะสม ระยะเวลาในการแช่ อุณหภูมิ และคุณภาพของน้ำ

4. แช่หัวกรอให้จมอยู่ในน้ำยาทำความสะอาดทั้งหมด และทำความสะอาดด้วยคลื่นอัลตราโซนิกอย่างน้อย 15 นาที

5. ล้างด้วยน้ำอุ่นไหลผ่าน อย่างน้อย 1 นาที

6. ตรวจสอบว่าเศษสิ่งสกปรกถูกกำจัดออกแล้ว และทำซ้ำขั้นตอนอีกครั้งหากจำเป็น

7. เป่าแห้งด้วย Clean Compressed Air หรือใช้ ผ้าไม่ทิ้งเส้นใย (Non-shedding wipe) เช็ดหัวกรอให้แห้ง

การตรวจสอบหัวกรอหลังทำความสะอาด

• ตรวจสอบหัวกรอแต่ละชิ้นอย่างละเอียดเพื่อให้แน่ใจว่าเศษสิ่งสกปรกถูกกำจัดออกทั้งหมดแล้ว

• ตรวจดูความเสียหายหรือการสึกหรอที่อาจทำให้หัวกรอไม่สามารถทำงานได้อย่างเหมาะสม

• ห้ามใช้งานหากปลายหัวกรอหัก

• ห้ามใช้งานหากร่องตัด (flute) แตกหรือหัก

• ห้ามใช้งานหากพบร่องรอยการกัดกร่อน

วิธีฆ่าเชื้อหัวกรอคาร์ไบด์ด้วย Steam Sterilization

• ตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่ใส่อุปกรณ์ในเครื่องนึ่งฆ่าเชื้อเกินปริมาณสูงสุดที่ผู้ผลิตกำหนด

• ระยะเวลาในการทำให้แห้งขั้นต่ำได้รับการทดสอบ เพื่อให้มั่นใจว่าหัวกรอจะไม่เหลือความชื้นหลังการฆ่าเชื้อ

• หากไม่ทำให้แห้งตามระยะเวลาขั้นต่ำ อาจทำให้เกิดความชื้นตกค้าง ซึ่งอาจนำไปสู่การกัดกร่อนได้

Gravity cycle

สำหรับการนึ่งฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำแบบ Gravity Cycle ให้ใช้เวลาสัมผัสไอน้ำขั้นต่ำ 10 นาที ที่อุณหภูมิอย่างน้อย 135°C (275°F) และกำหนดเวลาในการทำให้แห้งขั้นต่ำ 30 นาที

Pre-Vacuum cycle type (4 pulses)

สำหรับการนึ่งฆ่าเชื้อด้วยไอน้ำแบบ Pre-vacuum Cycle ให้ใช้เวลาสัมผัสไอน้ำขั้นต่ำ 3 นาที ที่อุณหภูมิอย่างน้อย 134°C (273°F) และกำหนดเวลาในการทำให้แห้งขั้นต่ำ 30 นาที